De achtergronden van aikido

Algemeen

Meester Morihei Uyeshiba ontwikkelde en synthetiseerde aikido uit verscheidene andere krijgskunsten die hij als jongeman leerde. Hij deed ook religieuze en filosofische studies (Zen en Shinto).

De bronnen van aikido

De praktische toepassing bestaat uit twee factoren:

a. innerlijke of interne factoren die hun oorsprong vinden in het culturele milieu(b.v. meditatie, buikademhaling, enz.)

b. uiterlijke of functionele factoren(dynamische en technische) die gebaseerd zijn op de krijgskunsten:

- gewapend: boogschieten, speervechten, zwaardvechten, zwemmen (met wapenrusting), paardrijden, stokvechten, e.a.

- ongewapend: sumo, kumiuchi, kogusoku, bujutsu, jiujitsu, aikijutsu, enz.

De motivatie situeert zich op twee vlakken:

a. ethisch: gebaseerd op de moraal van de oosterse culturen en meer bepaald ontleend aan de religieuze en filosofische stromingen. (In concreto de samensmelting van shintoisme, confucianisme, taoïsme en boedisme.)

b. onmiddellijk of praktisch: vanuit de noodzaak tot zelfverdediging tegen een onbillijke aanval, maar in overeenstemming met bepaalde ethische overwegingen.

De ethiek van de verdediging

In de verdediging kan men verscheidene, stijgende ethische niveaus onderscheiden:

1. Een man kan, zonder geprovoceerd te zijn en op eigen initiatief, een ander aanvallen en doden. Dit is het laagste niveau: onuitgelokte agressie in de vorm van een rechtstreekse aanval.
2. Een man kan een aanval uitlokken. Deze provocatie kan duidelijk zijn (b.v. een belediging) of bedekt (in de vorm van een minachtende houding). In beide gevallen wordt de ander uitgenodigd om aan te vallen en hij wordt gedood. De uitdager is dus niet schuldig aan de eigenlijke fysieke aanval, maar hij is er verantwoordelijk voor. Er is slechts een miniem ethisch verschil met geval 1.
3. Een man kan noch aanvallen, noch een aanval uitlokken, doch als hij aangevallen wordt zich zodanig verdedigen dat de ander dood of ernstig gewond achterblijft. Dit is ethisch beter te verdedigen dan de eerste twee gevallen. De man is direct, noch indirect verantwoordelijk voor de aanval. Zijn wijze van verdedigen had nochtans de vernietiging van de aanvaller tot gevolg.
4. Een man kan noch aanvallen, noch uitdagen (cfr. 3), maar indien aangevallen zich zo verdedigen dat de aanvaller zelfs niet ernstig gewond is. Dit is het hoogste ethische niveau van zelfverdediging en het doel van aikido. Het vergt zowel technische bedrevenheid als een ethische instelling : de wil om zich te verdedigen zonder iemand te kwetsen.